Ноябр 7 лун — «Парма горлöн» чужан лун

[ A+ ] /[ A- ]

 Грездъясын вöлі олöм

 Коркö, ковмис корсьны зэв нин важся ассьым гижöд да, листалі «Ленин туйöд» нимöн на петлöм районса газетнымöс. Сэтшöма шымыртіс тайö уджыс, мый ас тöдлытöг лыдди и лыдди уна во сайся гижöдъяс. Эг сöмын ассьым, но и мукöдлысь. Вежöрöн волі сэтчö, кысянь юöръясыс.
Районса газетыд тай архив кодь. Олöмыс сэтшöма нин вежсис, а газет лист бокъяс со висьталöны, казьтывлöны йöз йылысь, вöвлöм предприятиеяслöн да учреждениеяслöн удж йылысь. Тöдöмысь тшöтш, кыдз шойччывлöмаöсь, быдтысьлöмаöсь. Районлöн быдсяма выльторъясыс, радлуныс и шогыс тыдалö лист бокъясас.

 Нелямын во редакцияын уджалöмöн веськавлі районса дзик быд сиктö, посёлокö и грездö. Туйыд быдсямаыс жö вöлі: пода, верзьöмöн, машина кузолын, трактор доддьын, самолётын, пыжын… Быд вожö туйяс вöліны лекöсь, а ыстіс кö редактор, кöть кыдз, но мунны быть. Öні унаöн оз эскыны, мый Донöдз вöлі воöдчам кык лунöн, туйкостса керкаын узьöмöн. Кöдзыд пöльыд эськö туйтö вöчліс, но лымйöн тыртöмъястö ньöжмыд «утюгнад» дыр весалісны, да весиг тöвнас мукöд дырйи мунöмыс вöлі пöгиб.

 Уджаланінаным быдöнлöн öшаліс сэкся мупас (районлöн карта) да пуктывлім гöрд пас кытчöкö волöм бöрын. Жаль, мый ассьым тайö донаторсö абу видзсьöма. Ог тöд, кольліс эз мукöд уджалысьяслöн, а Василий Григорьевич Лодыгинлöн да Николай Александрович Лютоевлöн, менам чайтöм серти, бумаг чукöрас колöкö и эм на, коркö ошйысьлісны видзöмнас. Тайö важся мупас вывсьыс зэв уна грездлысь нимсö нин вуштісны, но, кытчö волывлі да аддзывлі, керкаясыс, стрöйбаясыс, йöзыс, вöр-ваыс менам синмö быттьö снимокъясöн колисны. И йöзыслöн буралöмыс некор оз вун. Татшöм грездъясын öд лöсьöдöм шойччанін ни нуръясянін эз вöв, ковмывліс вöзйысьны йöзö. Примитісны дзик тöдтöмъяс, вердісны-юктöдісны, вольпась сетлісны, кöть оланінъясныс и аслыныс уна челядьнад дзескыд вöлі. Коркö, вывті кöдзыдъяс вöсна самолёт эз лэбав да, йöрмывлі Канаваö, бур гозъя дорын ковмис овны дас лун. Эз шуны, корсь пö мöдлаысь оланін. Медшоныдінас, гöвбöч вылын узьтöдлісны. Мöдысь Канаваö волі гожöмын, тöдсаяс дорö жö вöзйыси. Челядьыс нуöдлісны Екатерининскöй канал вылö, ас синмöн аддзылі сійöс. Тöвнас Канава грездыс вöлі öтипöлöс, гожöмын дзик мöд: керкаяссö пукталöмаöсь вывтасінö сы вöсна, мыйла уліас нюр кодь, весиг туйыс вöлі керъясöн вольсалöм.

 Веськавлі Вöркерöсö. Кодкö тöдö оз öні нимсö? Нуис и вайис Пожöг сикт сöветсянь корöм вöла морт. Пöпутнö нуис грездас сельпосянь вузавланторъяс. Грездыс оліс сэк тыр бура, некод эз куж мöвпыштны бырöм йывсьыс. Кык лунöн тöдмаси быд семьякöд, чукöрті вель уна гижантор. Быдöн вöзйис сувтанін, но кольччи школаса велöдысь Вера Васильевна семьяö. Василий верöсыскöд Пожöгö волігъясын миянын шойччывлісны, мамкöд, кык велöдысь, тöдсаöсь вöліны да.
Быдмигöн на веськавлі Дöрöмакöджö, кöні оліс мамлöн вокыс. Эжва дорсяньыс грездыс тыдаліс ки пыдöс вылын моз, пуксьöма нöрыс вылö да. Быд керка дорö пуктылöмаöсь сусъяс, матысса вöрыс озыр вотöс-тшакöн. А удж могöн нин Дöрöмакöджö кежавлывлі гижны Ыджыд войнаса, тылса ветеранъяс да Помöсдін совхоз улö пырысь татчöс бригадаын видз-му вöдитысьяс йылысь. Öні сэні некод оз ов, волывлöны грездас сöмын кодсюрö быдмысьясыс Ярашъюсянь, кодъяс чужан керканысö видзöны дача пыдди да кöть абу на эндöдöмаöсь йöрнысö.

 Векньыдик кöрт туй кузя вöр петкöдысь тепловозöн медводдзаысь волі коркö 28 километр нима посёлокö да волöмыс колис паметьö. Сэні олісны кыськö локтöм йöз, кодъяс нажöвитчисны вöр пöрöдöмöн. Öти баракын эськö локтысьяслы шойччöм вылö вöлі неыджыд жыр, кытчö и кöсйи кольччыны вой кежлас. Но столöвöйын сёрниö воим сэтчöс уджалысь нывбабакöд (бöрын сійö вуджис Озъягö, а сэсся локтіс Кулöмдінö, дыр уджаліс аэропортса вердчанінын) да водзвыв öлöдіс, мед öтнам ог пыр гостиницаö: дыр нин абу сетавлöмаöсь удждон, а тайö лунö вайöны сьöм.

 Аттьö, выль тöдсаыд узьны нуöдіс гортас. А посёлокыс войбыд гыаліс кодалысьясöн да тышкасьысьясöн. Збыльысь, мый эськö вермис лоны том нывкöд, кольччи кö вой кежлö öтнам татшöм кадас? Шуа тай, бур йöзыд вöлі и эм быдлаын.

 Дёма, Кирда, Войпока, Лунпока да уна мукöд грезд быри миян районын. Медводдза олысьясыс быдлаын бöрйылöмаöсь мича инъяс, чериöн озыр ва дорысь да вотöс-тшака, зьвер-пöткаа матыса вöр дінысь. Быдлаын вöлі школа, больнича, вузасянін, клуб, ставлы удж. А кор тайö бырис, йöзлы быть лоис эновтны оланіннысö. Тіпкыштö на олöм Югыдтыдорын, кытчö кольöма некымын морт. А коркö и сійö нималіс ылöдз, кор видзисны кыньясöс, да вöлі йöзлы удж. Ме сэки вöлі тшöкыда на лэбалысь самолётöн, и шог эз нöйт локтöм мунöм вöсна. Öні, висьталöны, сэтчö воöдчыны ёна сьöкыд.

 Неважöн Кулöмдінö волісны юркарса театрысь артистъяс да петкöдлісны Лидия Логиновалысь «Тэ да ме, да ми» öти юкöна теш. Кужöма тай Лидия Петровна гижнысö! И ворсысьясыслöн лоис зэв мича петкöдчöмыс, быдсöн ёна серавлім. Синва пычкысьліс и: «неперспективнöй» грездса куим керкаö кольöм нёль мортлöн олöмыс казьтыштіс эз сöмын война кад да сы бöрся сьöкыда бергöдчан вояс, но и сиктыслысь аскиа шуштöм лунсö. Быттьö öтвывтöма быран грездъяслысь серпассö.

 Помала висьтöс районнöй газетöс чужан луннас чолöмалöмöн. Лыддьысьысь, топыда ёртась сыкöд!

 Нина Буткина, журналист-ветеран.
Ираида Смолевалöн да Елена Гичевалöн снимокъяс вылын Кирда да Войпока грездъяс.

Комментарии:

Добавить комментарий

Осторожно — мошенники!