Унатор вуджис да тöдлiс
Александра Алексеевна Гичева — миян мам, неважöн паныдалiс öкмысдас ар.

Чужис 1932-öд воын Габовын. Батьыс — Алексей Иосифович, мамыс Вылыс Вочын чужлöм Агафья Николаевна. Мам — медводдза ныв. Александра и лоис отсасьысьнас, кор чужисны нöшта вит вок да чой. Нёль класс велöдчöм бöрын мамыслы отсалiс видзны и дзоляджыкъясöс, и удж вылас велöдчис лысьтысьны. Гожöмнас, кор мамыс бергöдiс почта новлöдлысьлысь уджсö, почтала подöн котравлiс Улыс Вочöдз. Тöвнас сетлiсны вöв. Öтчыд почта вайигöн мудзысла вöлыд дудас, некыдз оз вöрзьöдчы. Ичöтджык Иван вокыс сэки велöдчис Улыс Вочын да отсасьлiс. Кыскис дом поводнас, а ачыс — вöжжинас. Вокöй весиг бöрддзылiс, вöлыд оз мун да, а кыскыны сiйöс сьöкыд. Шойччöдыштiсны вöвтö да мунiсны водзö.
Быдторйыс жö усьлiс аньлöн пельпом вылö. Му вылын, видз вылын, вöрын. Видз-му овмöсын водз тулыссянь сёр арöдз зунясьлiс ас тшöтшъяяскöд, вöрын бертлiс кер. Гожöмнас ныв чукöркöд вотчылiс. Кайлiсны дас верст сайö, вöвлöм муяс местаын «Грязнушка» нима вöрö. Волiсны пемыднас да вöрын уджалысьяслöн чомйын виччысисны югыдсö.
— Раскыс ёна гажа, ельдöгыд уна, вотан эськö уна да, вайнытö ылын, пестерыд сьöкыд. Нöшта на и удж бергöдны колö арнад и колхозлы, и аслад град йöрын, — казьтылö мам
Тöвнас вöлöн скöт карта дорö матыстлiсны да ректылiсны турун-силос. Сэсся и вöр кыскыны на том йöзöс вöвъясöн жö мöдöдлiсны. Став уджыс вöлi ки помысь да сьöкыд. Мудзыс прамöя жö сюрлiс мамукнымлы.
Том кадыд, том кад на и эм. Котравлiсны и клубö гажöдчыштны. Тшöтш и кино вайлывлiсны корсюрö. Бура уджалöмысь премия пыдди сетлiсны тöвар. Тшапитчылiс, новлiс мича платтьö да чышъян.
Тулыснас йи сылыштöм бöрын кылöдчиг кежлö ю вылö лэдзлiсны вöр. Водзвыв пуръяс вылö лöсьдлiсны чом. Пилорамаяс эз вöвны, да вевттьылiсны сюмöдöн да кырсьöн. Сьöрсьыныс босьтлiсны сöмын эшкын, а юрлöс да перина вöчлiсны эжöр турунысь. Тöлысь чöж вöр кылöдлiсны Керчомъяöдз, Кöтйöм вомöдз. Габовса да Дзольса кылöдчысьяс панласьлöмаöсь канавасаяскöд. Олiсны, öтвылысь бергöдiсны сьöкыд удж, öтлаын жö гажöдчылiсны. Александра Алексеевна век на казьтылö нывъяслысь нимъяссö да олöмсö.
— Ок и ёна жö вöлi йöктöны зонъяскöд, а ми сöмын сьывлiм. Уна ныв-зон сэки и аддзысисны нэм кежланыс, — водзö сёрнитö мам.
Менам бать да мам тöдмасисны öттшöтш уджалiгöн. Вылыс Вочса зон локтiс уджавны Габовö, олiс рöдвуж дорас. Батьыс ыджыд война вылысь эз бергöдчы, кувсис 1942-öд воын госпитальын. Мамыс война кадö жö висьмис да эновтiс таладор югыдсö. Юрий Степанович батьöй чойыскöд быдмисны детдомын. Вылыс Вочын армияысь некод эз виччысь. Нэмсö уджалiс кер дорын, лучковка пилаöн пöрöдлiс вöр.
— Пуясыс ёнöсь, кызöсь. Меным жаль вöлi да отсаси. А сэсся ачым вöвнад кражуйтöм бöрын лэччöдлi пуяссö, — важсö казьтылiс мам.
Сiдзи и мöдасны аддзысьлыны, кылöдчыны öтлаын. Локтасны да кöсъясны овмöдчыны Габовö. Но паныдалас мамлöн Алексей Иосифович батьыс. Эз радейтны Габовö локтысь, овмöдчысь да уджалысь Вочса зонъястö. А мыйла? Ассьыныс грездсö эновтöмысь ли мый? Эз куж висьтавнысö.
Век олiсны Вылыс Вочын. Чужтiсны-быдтiсны куим ныв да öти пи. Век уджалiсны, видзлiсны уна скöт. Тöвнас — вöрын, гожöмнас пуктылiсны турун госпромхозлы. Удждонсö прамöя эз и сетлыны.
Бать висьмис да кувсис водз. Öнi мам олö öтнас, отсасьöны кык ичöт нылыс Евгения да Любовь Юрьевнаяс (поздысисны матö мам дорö).
Чужан лун кузя шоныд кывъяс висьтавны волiсны матыссаяс, олöмаяслöн котырсянь, чоолöмалiсны сетiсны Россияса Президент В.В. Путинсянь чолöмалана гижöд да козин.
Зоя Морохина.
Зимстан.
Снимок гижысьлöн чукöртöмысь.





Комментарии: